Dec 26, 2016

Kimdir terrorçu - Əsəd, üsyançılar, yoxsa İŞİD?

Məğlubiyyət yetim olur. Üsyançılar qalib gələndə çox adam onların tərəfində olur, amma məğlub olanda məlum olurmuş ki, sən demə bunlar terrorist imiş, zorakılıq edirmiş. Təxminən 5 il yarım əvvəl Suriyada mitinqçilərə qarşı tank yeridilmişdi. Əlbəttə, hər kəs tankın qabağında Tyananmen əfsanəsi kimi durmur (bəlkə də, duranlar olub, amma tapdalanıblar). Çox adam gedib bir tank tapır, qarşılıqlı döyüşürlər. Beləcə vətəndaş müharibəsi başlayır.

Kim başladır bunu? Mənim buna 1 cavabım var - yarım əsrdən çox hakimiyyətdən əl çəkməyən, insanları yerdəki ədalətdən əlini üzüb göydəki ədalətə müraciət etməyə vadar edən, sekulyar müxalifəti daim repressiya edib dinin mövqelərini gücləndirən, korrupsiyanın dibində olan, amma heç vaxt doymayan insanlar.

Bunlardan sonra gələn təqsirkarlar hamısı təfərrüatdır. Bilirsiniz, nəyə oxşayır?! Biri mənim ailə üzvlərimi öldürür, mən də atılıram bunun üstünə, dava başlayır, heç cürə bir-birimizi öldürə bilmirik. Əvəzində ortada qalan günahsız insanlar da ölür hətta. Amma mən o əclafı öldürmək istəyirəm axı. Qisas təbii hissdir. Yalnız ibtidai cəmiyyətlərə aid deyil. Əksinə, indi qisas hüquqi dövlətlərdə cilovlanır, dövlətin səlahiyyətinə verilir. “Gözə göz, dişə diş” prinsipi yox, hüquq işləyir. Kimsə sənin atanı öldürübsə, sən gedib onun atasını öldürməli deyilsən. Onu hüquq-mühafizə və məhkəmə orqanları vasitəsilə cəzalandırmalı, insani cəzalar çərçivəsində də onun əzab çəkməsi ilə öz qisas hissini təmin etməlisən. Amma idarə edən rejim hüququ tətbiq etmirsə, əksinə özü qisas alınmalı subyektə çevrilirsə, onda əvvəl-axır bu dava çıxır. Sonra bir qrup adam (ikimizə də silahları satan adamlar) gəlib mənə deyirlər ki, “Silahı qoy yerə, imkan ver, o əclaf yenə sənin evinə girsin, səni idarə eləsin, söz veririk, səni öldürməyəcək.” Mən razılaşmıram və adım olur "terrorist".

Dec 20, 2016

“Yaxşı birdir”

Türkiyə Cümhuriyyətinin 93-cü ildönümündə ilk dəfə “Yol” filminə baxdım. Çox ağır filmdir. Sona 17 dəqiqə qalmış artıq sarsılmışdım. Amma məsələ təkcə filmin ağırlığında deyil. Düşünəndə ki, Türkiyənin öz taleyi bu filmdən qat-qat ağır mərhələni yaşayır, istər-istəməz bir sual düşündürür adamı – Qərb dəyərlərinin Şərqdə tətbiqi uğurludurmu? Bəlkə bu ideyadan vaz keçmək lazımdır? İslam və demokratiya bir araya sığarmı?

Əslində bu suallara nümunələrlə cavablar verilib. Samuray adəti kimi demokratiya, humanizmlə 180 dərəcə tərs düşən adəti olan ölkədən demokratik cəmiyyət düzəltmək olursa, məncə hər bir toplumda eyni praktikanı tətbiq etmək olar. Amma məsələ bu dəfə daha ağırdır – Avropa, daha geniş desək, Şimali Atlantika regionu Qərb dəyərlərinin yayıcısı vəzifəsini daşımalıdırlarmı? Daşımalıdırlarsa, bu zaman zorakılıq tətbiq etmək olarmı? Humanizmi yaymaq üçün insan öldürmək bakirəliyi qorumaq üçün fahişəlik etməyə bənzəmirmi?